Đào Cam Mộc (945 - 1015) vốn thông minh, định ngộ (học một biết mười), giỏi võ nghệ (học từ mẹ và tăng sĩ Trung Quốc), trọng nghĩa khinh tài, nhân từ bác ái, công minh chính trực (minh quan), dũng cảm quyết đoán. Ông là minh quan được dân kính trọng hơn cả hoàng thượng, thương dân như con, coi quân như anh em. Sau này chuyển sang Phật giáo, thể hiện từ bi, quên tham vọng thế tục, xây dựng chùa chiền và thúc đẩy hòa hợp.
Gia đình
| Thành viên gia đình | Chi tiết |
|---|---|
| Cha | Mất sớm (cha mất sớm), không nêu tên cụ thể. |
| Mẹ | Từ Thị (Từ lão mẫu): Hiền thục, giỏi võ nghệ, tinh thông lý số. Mất khi Cam Mộc khoảng 20 tuổi, để lại di ngôn khuyên con tìm Lê Hoàn (từng nuôi nấng Lê Hoàn). |
| Vợ | Hoàng Lê Vân (hay Lê Vân): Hỗ trợ chồng quản lý huyện, bảo vệ gia đình khi Cam Mộc vắng nhà; sinh con trai Đào Tiến Thành. |
| Con trai | Đào Tiến Thành (hay Đào Tiên Thành, Trọng Lâm) sinh năm 970 |
| Con gái | Không nêu tên, lấy Tư Chiêng (Tư Chiềng); sinh con trai Đào Thiên Tường (ban đầu họ Tư, sau đổi thành Đào). |
| Cháu trai | Đào Thiên Tường (khoảng 14-15 tuổi); tham gia chiến dịch. |
Các vị trí phục vụ trong các triều Đinh-Lê-Lý
| Chức quan | Triều đại/Phục vụ dưới ai | Chi tiết |
|---|---|---|
| Huyện lệnh Đông Ngàn (kiêm Tiên Du, An Phong) | Nhà Đinh (Đinh Tiên Hoàng) | Quản lý địa phương, tuyển mộ, trấn áp cướp; nổi tiếng minh quan, công minh chính trực. |
| Tiền tướng (Tướng tiên phong) | Nhà Tiền Lê (Lê Hoàn/Lê Đại Hành) | Chỉ huy 5.000 quân đánh Mường/Tống năm 981; chiến lược nghi binh, phục kích. |
| Cửu Môn Đề Đốc (Chỉ huy Cửu Môn) | Nhà Tiền Lê (Lê Hoàn/Lê Đại Hành) | Chỉ huy đạo quân túc vệ; nhận tước từ Đức Kim Thương (thần linh); quản lý an ninh kinh đô. |
| Chỉ huy cuộc chuyển giao | Chuyển tiếp Tiền Lê - Nhà Lý (hợp mưu Vạn Hạnh) | Lãnh đạo đảo chính năm 1009; hỗ trợ Lý Công Uẩn lên ngôi năm 1010. |
| Nghĩa Tín Hầu, Thiên Đô Tướng Quân | Nhà Lý (Lý Công Uẩn) | Sau khi Lý Công Uẩn lên ngôi và dời đô ra Thăng Long |
| Trụ trì chùa Ứng Tâm (Thượng Lâm) | Nhà Lý (Lý Công Uẩn) | Sau xuất gia; truyền bá Phật pháp, xây chùa, cầu phúc, huấn luyện võ nghệ cho dân. |
| Thái Sư Á Vương | Nhà Lý (Lý Công Uẩn) | Truy phong sau khi ông mất |
Cuộc đời Đào Cam Mộc được tổng hợp từ các nguồn Đại Việt Sử Ký Toàn Thư; Việt Nam Sử Lược; Kỉ Yếu Hội Thảo Khoa học Nhân Vật Lịch sử Việt Nam Thái Sư, Á Vương Đào Cam Mộc; Lịch sử Phật Giáo, Tiểu thuyết lịch sử, Tài liệu về Lý Công Uẩn, Lê Hoàn, truyền tích dân gian...