Đền Đào Hoa Công Chúa – Cầu Rào 2 (Hải Phòng)
Đền Đào Hoa Công Chúa tọa lạc khu vực Cầu Rào 2, nay nằm trong quần thể đô thị Vinhomes Marina (quận Lê Chân, TP. Hải Phòng). Đền thờ Đào Hoa Công Chúa, theo truyền tích là con nuôi của gia đình Phạm Tử Nghi – tướng nhà Mạc; bà từng tham gia việc quân và mất tại khúc sông gần đền, được nhân dân lập miếu thờ phụng.
Đào Hoa Công Chúa (còn gọi là Chiêu Hoa Công Chúa) là một nhân vật được dân gian Hải Phòng tôn kính như vị thần bảo hộ địa phương, gắn liền với truyền thuyết về việc khai phá vùng đất Đào Lĩnh (Phù Liễn). Bà được xem là hóa thân linh thiêng của công chúa triều Trần, có công giúp dân lập làng và được thờ phụng như một thần nữ hộ quốc.
Thân thế
- Thời kỳ tương truyền: Nhà Trần (thế kỷ XIII–XIV)
- Phò mã: Cao Toàn, Đô Thái úy An Đức hầu
- Địa danh gắn liền: Núi Đào Lĩnh (nay là núi Thiên Văn, quận Kiến An, Hải Phòng)
- Đền thờ chính: Đền An Đức Hầu, đền Quy Tức – Kiến An
- Lễ hội chính: Ngày 12 tháng Giêng âm lịch
Huyền tích và vai trò
Theo truyền thuyết dân gian, công chúa Đào Hoa cùng phò mã Cao Toàn rời triều đình về vùng Đào Lĩnh, chiêu mộ dân khai khẩn ruộng hoang và lập nên xã Phù Liễn. Bà được mô tả như người phụ nữ nhân hậu, có tài trị dân và dạy dân cấy cày. Từ việc cắm cờ trên núi định ranh giới đến mở mang nông điền, bà được coi là thần khai khẩn bảo hộ nông nghiệp vùng ven biển Hải Phòng.
Sau khi mất, người dân tôn bà là Đào Hoa Công Chúa, phối thờ cùng phò mã trong các đền miếu. Tín ngưỡng thờ bà hòa quyện giữa yếu tố thần thoại Đạo giáo và thờ công đức nhân thần, phản ánh lớp chuyển tiếp từ công chúa lịch sử thành vị thần bảo hộ địa phương.
Di sản và thờ tự
Đền An Đức Hầu dưới chân núi Đào Lĩnh là nơi thờ chính hai vợ chồng công chúa, còn đền Quy Tức trên sườn núi tưởng niệm riêng công chúa Đào Hoa. Cả hai di tích đều còn giữ nhiều đạo sắc phong, chuông đồng và đồ tế khí cổ. Lễ hội hằng năm vào tháng Giêng gồm rước kiệu, đấu vật, chọi gà, đánh cờ người và hát chèo kể tích công chúa, thu hút đông đảo người dân Hải Phòng.
Biểu tượng văn hóa
Đào Hoa Công Chúa được xem là biểu trưng của đức hạnh, trí tuệ và tinh thần khai sáng vùng đất mới, vừa mang hình ảnh người nữ anh hùng vừa là thần linh dân gian. Sự thờ phụng bà phản ánh niềm tự hào về nguồn gốc lịch sử và bản sắc văn hóa của cư dân Kiến An – Hải Phòng.
ST