ĐỀN (MIẾU) HIỂN ỨNG, THỜ TRẤN QUỐC ĐẠI TƯỚNG QUÂN ĐÀO TƯỚNG CÔNG TẠI LÀNG PHÙ ĐỔNG, HUYỆN GIA LÂM, HÀ NỘI
A. Miêu tả di tích:
Từ trung tâm Hà Nội qua cầu Chương Dương, qua cầu Đuống, đi theo đê 6 cây số, đến làng Phù Đổng. Hoặc theo đường số 5 gặp đường số một mới đi Lạng Sơn, qua cầu Phù Đổng, qua cây số 15 có đường rẽ phải đi theo đê một cây số hỏi đền Thánh Gióng và chùa. Miếu (đền) thờ Trấn quốc Đại tướng quân phía sau đền Gióng và chùa 200 mét.
B. Trấn quốc Đại tướng quân đánh giặc Ân từ đời Hùng Vương thứ VI
Ở Phù Đổng hiện có miếu thờ nơi bà mẹ đã sinh ra Thánh Gióng. Gióng sinh ra không có họ. Thời đó (vào đời Hùng Vương thứ sáu) giặc Ân từ phương Bắc sang xâm chiếm nước ta. Vua cho tìm hiền tài đánh giặc. Chàng Gióng từ một cậu bé được cả làng nuôi dưỡng lớn vụt thành Phù Đổng sức khỏe phi thường, đem quân đi giết giặc. Trong làng và cả vùng có sau tướng tài sát cánh cùng với chàng Gióng đánh tan giặc giữ. Trong sáu tướng đó, Đại tướng công lập được công lớn. Đánh giặc xong, chàng Gióng đi đến núi Sóc (Sóc Sơn) cởi bỏ mũ, áo giáp sắt bay lên trời. Vua Hùng vương thứ VI ghi công, dân tôn ngày là Phù Đổng Thiên Vương. Đào tướng công vẫn ở trần thế gánh vác trọng sự, được vua phong làm Trấn Quốc đại tương quân trông nom việc quân.
Giặc Ân không dám sang xâm lược nước ta. Trấn Quốc đại tướng quân giúp vua Hùng Vương VI tạo dựng nền thái bình thịnh trị.
Dân làng Phù Đổng và dân quanh vùng nhớ ơn lập đền thờ Thánh Gióng. Ngài trở thành vị thần đứng đầu trong tứ bất tử của nước ta (Tứ bất tử là: Thánh Gióng, Thánh Tản Viên, Mẫu Liễu Hạnh và Chử Đồng Tử).
Đào tướng công Trấn Quốc Đại tướng quân được tôn kính. Khi ông mất dân Phù Đổng lập miếu (đền) thờ. Nơi thờ phụng Trấn Quốc chếch phía sau đền thượng (đền Thánh Gióng) 300mét. Dân mai tang ngài bên cạnh nơi thờ phúng. Hiện còn lăng mộ Trấn Quốc đại tướng quân sau miếu (đền) tại xóm Chợ xã Phù Đổng
Ngày kỵ (giỗ) Trấn quốc đại tướng quân vào trung tuần tháng 11 dương lịch hàng năm (ngày 12 tháng 10 âm lịch hàng năm)
Theo cụ Đào Công Hảo (vừa tròn 100 tuổi), ông Đào Công Từ (nguyên chủ tịch UBND huyện Gia Lâm) trước đây miếu thờ cụ Trấn quốc có ba toà, có bái đường và hậu cung. Năm 1947 quân Pháp mở trận càn lớn nã pháo và làng, miếu bị mất một phần, nhiều tư liệu quý như các đồ vật, sắc phong bị cháy mất nhiều. Những năm sau chống Pháp, xây dựng hoà bình, do những biến động lịch sử miếu thờ bị phá bằng địa thành nhà kho chăn nuôi. Gần đây theo ý nguyện của dân, một phần miếu thờ Trấn Quốc được xây dựng lại. Lăng mộ được tôn tạo. Phần hậu cung có ngai thờ, hoành phi sơn son thiếp vàng và hai đôi câu đối. Trong đó có câu:
Ninh sơn phá tặc, lao tuỳ chiết mã cộng thiên thu.
Kinh Bắc giáng trần công tại Lạc Hồng đinh lục thế.
Hiện nay dân làng đã cử ra một ban trông nom di tích gồm 5 người do họ Đặng, họ Nguyễn, họ Bùi, họ Đào… Khá đặc biệt là có một người con của Nam Bộ ra Bắc tập kết đã ở lại Phù Đổng, cùng với Ban trông coi di tích vận động nhân dân con cháu họ Đào xa gần góp công góp của xây dựng lại HIỂN ƯỚNG MIẾU.
Hiện công việc sưu tâm, biên khảo đang được tích cực sưu tầm. Tin rằng, trong thời gian tới, con cháu họ Đào Công Phù Đổng và dân trong vùng sẽ được thấy lại các chứng chỉ, đã cách đây trên 3000 năm. Như lời cụ Hảo (100 tuổi) nói: “Trong văn tế trên đền Thượng (đền Gióng) có đoạn nói về Trấn quốc đại tướng quân, có một bài vị ghi rằng
“Trước khi hoá về trời Thánh Gióng tâu vua Hùng Vương: tướng quân họ Đào là người tài, đức song toàn, đáng được phong tước Trấn quốc đại tướng quân giữ việc lớn trấn bắc, giữ an cho nước ta””