Làng Trinh Hưởng, xã Thiên Hương, huyện Thuỷ Nguyên, thành phố Hải Phòng có lịch sử hình thành gắn liền với các di tích chùa La Vân, đền Trinh Hưởng có niên đại trên 1000 năm. Đáng chú ý, trong thời kỳ kháng chiến, nằm trong phòng tuyến pháo cao xạ, làng Trinh Hưởng trở thành mục tiêu bắn phá ác liệt. Nhiều công trình tôn giáo, thư tịch cổ bị phá huỷ, thất lạc.

Ảnh chụp Hội đồng họ Đào Hải Phòng đến dâng lễ ngày 21/11/2025

Ngôi làng Trinh Hưởng với các di tích ngàn năm tuổi

Nằm ở phía Bắc thành phố Hải Phòng, làng Trinh Hưởng là một trong ba làng thuộc xã Thiên Hương, huyện Thuỷ Nguyên, thành phố Hải Phòng[1]. Theo sử sách ghi lại, làng Trinh Hưởng hình thành vào thế kỷ X. Trước năm 1945, là xã Trinh Hưởng thuộc tổng Trịnh Xá, phủ Thuỷ Nguyên, tỉnh Kiến An[2]. Đáng chú ý, lịch sử hình thành làng Trinh Hưởng gắn liền với sự ra đời của các di tích có hơn 1000 năm tuổi, đó là ngôi chùa cổ La Vân và ngôi đền Trinh Hưởng thờ ba vị Thành Hoàng họ Đào có công đánh giặc Tống dưới thời vua Lê Đại Hành.

Đền Trinh Hưởng là một ngôi đền cổ trên 1000 năm tuổi. Thần phả hiện còn lưu giữ tại đền do cụ Hàn lâm Đại học sĩ Hồng Lĩnh Thiếu Khanh Nguyễn Bính phụng soạn vào triều đại Vĩnh Hựu năm thứ 3 (Vua Lê Anh Tông niên hiệu Hồng Phúc 1572). Trong đó, cho biết thân thế, sự nghiệp của 3 vị tướng họ Đào là Đào Tế, Đào Lại, Đào Độ là anh em sinh ba, sinh ngày 17 tháng 02 năm Bính Ngọ (năm 956) tại Trang Lọc, huyện Thuỷ Đường, trấn Hải Dương, phủ Kinh Môn nay là làng Trinh Hưởng. Ba vị tướng được dân làng tôn thờ là Thành Hoàng do đã có công dẹp giặc Tống thời Tiền Lê. Về sau, các triều đình phong kiến sắc phong ban cho mỹ tự cho các ngài: Vị thứ nhất: Hộ Quốc, Anh uy, Đại Vương; Vị thứ hai: Quảng Hộ, khai Quốc, Đại Vương; Vị thứ ba: Tộ Quốc, Anh Triết, Đại Vương. Với những giá trị về lịch sử, văn hoá, kiến trúc, ngôi đền Trinh Hưởng được Nhà nước chính thức công nhận là Di sản Cấp Quốc gia, năm 1992.

Liên quan đến ngôi chùa cổ La Vân có trên 1000 năm tuổi, trong thần phả có một chi tiết đáng chú ý như sau: Tại trang Trinh Hưởng, có gia đình ông Đào Chu, bà là Trần Thị Ngọc, hai vợ chồng sống rất nhân đức nhưng tuổi cao mà chưa có con nối dõi. Biết trong trang có ngôi chùa La Vân linh thiêng nên hai ông bà đến làm lễ cầu tự. Sau ba ngày, hai ông bà mơ thấy tiên ông hiện lên đọc cho bài thơ có nội dung như sau:

"Họ Đào trời tặng ngọc tê
Danh thơm tiếng để ngàn thu vẫn còn
Năm Bính Ngọ ra đời quý tử
Thành tướng quân, hiển Thánh dân thờ."[3]

Như vậy, ba vị Thành Hoàng họ Đào thờ tại ngôi đền Trinh Hưởng chính là con của ông Đào Chu và bà Trần Thị Ngọc được cầu tự tại ngôi chùa La Vân. Hiện nay, chùa La Vân nằm trong quần thể di tích đền Trinh Hưởng, ngôi đền được công nhận là Di tích cấp Quốc gia. Tuy nhiên, về lịch sử hình thành, có thể chùa La Vân ra đời trước ngôi đền Trinh Hưởng. Theo lời kể của các cụ già trong làng, làng Trinh Hưởng xưa có lệ, trước khi hội làng được tổ chức, đại diện chức dịch phải mang lễ dâng hương tại chùa La Vân để tưởng nhớ việc cầu tự sinh ra ba vị Thành hoàng.

Trải qua thăng trầm của lịch sử, chùa La Vân xuống cấp nghiêm trọng. Trong nhiều năm qua, chùa do họ Hoàng thôn Trinh Hưởng trông nom, đến nay đã trải qua 07 thế hệ. Hiện nay, chùa đang lưu giữ một số di vật, cổ vật như bia đá, tượng pháp, tháp mộ… Trong đó, đáng chú ý là chuông đồng có niên đại 1898 do ngài Chánh tổng Tô Đình Thuân (Thoan), người làng hưng công cung tiến cho chùa (sẽ được trình bày trong phần viết sau). 

Ngoài yếu tố Phật, Thánh hoà quyện vào nhau mang đậm bản sắc văn hoá dân tộc, chùa La Văn trước đây còn là địa điểm hoạt động cách mạng. Với niên đại trên 1000 năm tuổi, cả ngôi chùa La Vân và ngôi đền Trinh Hưởng từ lâu đã gắn bó với đời sống văn hoá tinh thần của người dân nơi đây.

Chuông cổ chùa La Vân

Chú thích
* GS. TS. Đinh Khắc Thuân hướng dẫn, cộng sự.
[1] Theo sách Địa chí Hải Phòng, xã Thiên Hương gồm các xã Đồng Giá, Trinh Hưởng, Trịnh Xá.
[2] Đại học Quốc gia Hà Nội (1998), Từ điển bách khoa thư địa danh Hải Phòng, Nxb. Hải Phòng, tr. 442.
3] Viện Thông tin Khoa học Xã hội (1995), Thần tích, Thần sắc làng Trinh Hưởng, tổng Trịnh xá, huyện Thuỷ nguyên, tỉnh Kiến An.