GIẢI THƯỞNG ĐÀO TẤN CÓ TỪ BAO GIỜ VÀ AI SẼ VINH DỰ ĐƯỢC NHẬN GIẢI THƯỞNG Ý NGHĨA NÀY TRONG NĂM 2025?
Danh nhân Văn hóa Đào Tấn ̣̣(1845 - 1907) từng ba lần giữ chức Tổng đốc, bốn lần giữ chức Thượng thư, trải qua ba đời vua triều Nguyễn: Tự Đức, Đồng Khánh và Thành Thái. Ông là một chính khách liêm chính, một nhà yêu nước lớn, có ý chí chống xâm lược, giành độc lập tự do cho đất nước. Đào Tấn là một quan lại triều đình, một nhà hoạt động nghệ thuật thiên tài: một nhà thơ lớn, một nhà từ khúc vô song, một tác giả, đạo diễn sân khấu với nhiều kiệt tác làm nên những giá trị cho nền nghệ thuật sân khấu dân tộc. Hơn 100 năm qua, ông được coi là bậc hậu tổ của nghệ thuật tuồng, một quốc bảo của văn hóa Việt Nam.
Từ năm 2002 đến nay, Trung tâm Bảo tồn nghệ thuật dân tộc nay là Viện Nghiên cứu Bảo tồn và phát huy Văn hóa dân tộc. Đã cho ra đời giải thưởng Đào Tấn bằng kinh phí xã hội hóa, nhằm vinh danh các tập thể, cá nhân có các tác phẩm sân khấu, văn học, hội họa, âm nhạc cũng như các nhà quản lý văn hóa nghệ thuật xuất sắc. Từ khi có giải thưởng đã được đông đảo khán giả và đồng nghiệp hoan nghênh, vì giải thưởng đã có đóng góp tích cực cho sự nghiệp bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa nghệ thuật truyền thống dân tộc, góp phần vào sự nghiệp đổi mới, giao lưu hội nhập phát triển của đất nước.
Nhiều văn nghệ sĩ nổi tiếng, có uy tín trong nước và quốc tế đã vinh dự được trao tặng giải thưởng cao quý. Sau 4 năm tạm dừng vì dịch Covid, đến năm 2023 Giải thưởng Đào Tấn được tái tổ chức với sự tham gia quảng bá hiệu quả của các cơ quan báo chí, phát thanh truyền hình trong cả nước. Những giải thưởng trao cho tập thể, các nhân, được dư luận xã hội và hàng trăm cơ quan báo chí đánh giá rất cao, được văn nghệ sĩ đón nhận nhiệt liệt. Nhiều nhà doanh nghiệp tham gia ủng hộ cho giải thưởng.
Năm 2025, kỷ niệm 25 năm thành lập Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc và 20 năm Giải thưởng Đào Tấn, (do mấy năm ngưng hoạt động vì dịch bệnh). Giải thưởng năm nay, dựa trên căn cứ sơ tuyển của Ban Biên tập Tạp chí Văn hiến Việt Nam, Hội đồng Giải thưởng Đào Tấn do NSND Lê Tiến Thọ Viện trưởng Viện NCBT&PHVHDT (giải thưởng Nhà nước về VHNT) làm Chủ tịch Hội đồng; Nhà nghiên cứu Nguyễn Thế Khoa Phó chủ tịch, kiêm Trưởng Ban Tổ chức và các ủy viên gồm: Nhà thơ Trần Đăng Khoa Phó chủ tịch Hội Nhà văn, (giải thưởng Nhà nước về VHNT); nhà điêu khắc Tạ Quang Bạo, (Giải thưởng Hồ Chí Minh về VHNT); TS Phạm Thế Hùng đã bình chọn được 14 Giải thưởng Đào Tấn gồm: 9 giải cá nhân và 5 giải tập thể cho các hạng mục. Cụ thể như sau:
I. GIẢI THƯỞNG CÁ NHÂN
1.Nhà viết kịch Lê Duy Hạnh (1947 - 2023).
Nhà viết kịch Lê Duy Hạnh là một trong những tác giả sân khấu lớn của đất nước trong 50 năm qua. Ông đã sáng tác hơn 50 tác phẩm sân khấu, có nhiều tác phẩm thu hút đông đảo khán giả và có sức sống lâu bền. Ông được Giải thưởng Nhà nước về VHNT, năm 2001 vở ba tác phẩm “Bùi Thị Xuân hồi kết cuộc”, “Mặt trời đêm thế kỷ”, “Trời Nam”. Nhưng giới sân khấu đánh giá ông còn hàng loạt tác phẩm có giá trị lớn như “Tâm sự Ngọc Hân”, “Vua thành triều Lê”, “Chiếc áo thiên nga”, “Hoàng hậu hai vua”, “Hồn thơ ngọc”, “Độc thoại đêm”, “Diễn kịch một mình”, “Nguyệt hạ”… Xứng đáng được trao giải thưởng Hồ Chí Minh về VHNT. Tác giả lê Duy Hạnh được Hội đồng giải thưởng bình chọn và trao: Giải thưởng lớn.
2. Nhà viết kịch Lưu Quang Hà (1928 - 2008)
Lưu Quang Hà trải qua nhiều chiến trường trong kháng chiến chống Pháp cũng như chống Mỹ. Những năm 1980 ông bắt đầu viết kịch, vở kịch “Đêm trắng” về chuyện Bác Hồ trừng trị đại tá tham nhũng Trần Dụ Châu ra đời. được Đoàn văn công Quân khu II dựng từ năm 1985 và sau này liên tục được nhiều đơn vị sân khấu hai miền Nam Bắc dựng diễn. “Đêm trắng” được coi là tác phẩm sân khấu hay nhất về Chủ tịch Hồ Chí Minh từ khi xuất hiện đến nay. Nhân 45 năm vở kịch “Đêm trắng” ra đời, để tưởng nhớ nhà viết kịch xuất sắc và là người đầu tiên viết về Bác Hồ với vấn đề chống tham nhũng.
Giải thưởng Đào Tấn năm nay, Hội đồng giải thưởng bình chọn tặng cho tác giả Lưu Quang Hà là “ Tác giả Xuất sắc”.
3. NSND Lệ Ngọc - Chủ tịch Sân khấu Lệ Ngọc.
Sân khấu Lệ Ngọc là đơn vị xã hội hóa đầu tiên của sân khấu phía Bắc được thành lập năm 2016. Cho đến nay, sau 9 năm hoạt động, Sân khấu Lệ Ngọc đã có một dàn kịch mục phong phú hấp dẫn trong đó có nhiều vở đã đạt kỷ lục 300, 400 buổi diễn trong một thời gian ngắn. Không chỉ luôn thu hút khán giả trong nước, Sân khấu Lệ Ngọc đã có hơn 30 chuyến xuất ngoại tham gia các liên hoan sân khấu quốc tế hay biểu diễn giao lưu tại 25 nước Á Âu, đến với bạn bè thế giới. Sân khấu Lệ Ngọc còn động viên, hướng dẫn nhiều đơn vị cá nhân nghệ sĩ trong nước đến với các liên hoan sân khấu quốc tế đạt nhiều thành công. Hội đồng giải thưởng bình chọn cho NSND Lệ Ngọc là: Nhà quản lý nghệ thuật Xuất sắc.
4. NSND Nguyễn Trung Hiếu - Giám đốc, Chỉ đạo Nghệ thuật Nhà hát kịch Hà Nội.
Từ năm 2017, khi NSND Trung Hiếu làm Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội, sân khấu Kịch Hà Nội đã có những bước tiến lớn. Nhắc đến những vở diễn ghi dấu ấn lớn của Nhà hát Kịch Hà Nội như “Làng song sinh”; “Vòng tròn bội bạc”; “Bỉ vỏ”…
Với bề dày kinh nghiệm và những thành tựu ấn tượng trên cả sân khấu, truyền hình và điện ảnh, NSND Trung Hiếu đã chỉ đạo đưa Nhà hát Kịch Hà Nội vượt qua nhiều khó khăn, xây dựng nhiều tác phẩm sân khấu có giá trị với những tác phẩm kinh điển đã “thổi hồn” bằng một tinh thần đương đại được khán giả đón nhận. Hội đồng giải thưởng bình chọn là Nhà Quản lý Nghệ thuật Xuất sắc.
5. NSND Hồ Ngọc Trinh - Trưởng đoàn Cải lương Vàm Cỏ, tỉnh Tây Ninh.
Nghệ sĩ Hồ Ngọc Trinh là nghệ sĩ tài năng, từng đoạt huy chương vàng tại Hội diễn Cải lương chuyên nghiệp toàn quốc 2009 khi mới 15 tuổi, NSND Hồ Ngọc Trinh sau đó còn đoạt được nhiều huy chương vàng trong các cuộc thi sân khấu cải lương chuyên nghiệp toàn quốc năm 2018. NSND Hồ Ngọc Trinh còn đoạt giải đạo diễn xuất sắc Liên hoan Cải lương Toàn quốc với vở diễn “Cuộc đời của mẹ”. Năm 2024, NSND tiếp tục nhận huy chương vàng đạo diễn với vở diễn “Người con của rừng Tràm”.
Năm 2015, NSND Hồ Ngọc Trinh đã được bổ nhiệm làm lãnh đạo Đoàn Cải lương Long An. Tháng 7/ 2025 vừa qua, khi Long An sáp nhập với Tây Ninh, NSND Hồ Ngọc Trinh đã xây dựng đề án giữ được Đoàn Cải lương Long An. Khi sát nhập tỉnh mới, Đoàn Cải lương Long An được đổi tên là Đoàn Cải lương Vàm Cỏ và NSND Hồ Ngọc Trinh được chính thức bổ nhiệm trưởng đoàn. Giữ được thương hiệu – Giữ được bản sắc của nghệ thuật Cải lương Việt Nam. NS được Hội đồng giải thưởng bình chọn là Nhà Quản lý Nghệ thuật xuất sắc.
6. Họa sĩ Lê Sa Long, TP. Hồ Chí Minh
Với bộ tranh “Thương lắm đồng bào tôi” về đồng bào phía Bắc trong và sau các cơn bão lũ 2024, 2025, họa sĩ Lê Sa Long đã có một bộ tranh thời sự mới đầy sức cảm hóa chia sẻ nỗi đau và tình yêu thương với đồng bào mình. Đây là một bộ tranh của Lê Sa Long đã làm bùng nổ dư luận bởi sự gắn bó sâu sắc với cuộc sống, nhân vật và cách vẽ độc đáo.
Họa sĩ Lê Sa Long không chỉ vẽ chân dung những nhân vật nổi tiếng mà còn vẽ chân dung các sự kiện lớn đất nước cả khi yên bình lẫn khi thiên tai địch họa. Những vẻ đẹp của con người, thiên nhiên, cuộc sống dù ở bất cứ đâu trên đất nước khi ập vào mắt anh đều được trang trọng tỏa sáng trong tranh của anh. Họa sĩ được Hội đồng giải thưởng bình chọn Họa sĩ xuất sắc.
7. NSUT Trần Tựa - Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội.
Trong những năm tháng phục vụ nơi biên giới phía Bắc đầy gian khó (1985–1989), và suốt hơn ba thập kỷ công tác tại Đoàn Ca múa Quân đội (nay là Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội), Nghệ sĩ Trần Tựa đã mang lời ca, tiếng hát đến khắp mọi miền Tổ quốc. Từ vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, nơi đồng bào các dân tộc sinh sống, đến những điểm đóng quân của bộ đội. Ở đâu cũng in dấu bước chân người nghệ sĩ tận hiến. Nghệ sĩ đã hai lần ra thăm và biểu diễn tại quần đảo Trường Sa, cùng nhiều đảo thuộc các vùng duyên hải, để nghệ thuật hòa cùng nhịp sóng biển góp phần bảo vệ quê hương.
Trần Tựa đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú năm 2012, trao tặng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhì. Năm 2025, Ông tiếp tục góp mặt và rất được hoan nghênh trong nhiều chương trình truyền hình trực tiếp kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. NSƯT Trần Tựa còn góp phần sáng tác nhiều bài hát về quê hương mang chất liệu Quan họ. NS được Ủy ban nhân dân tỉnh mời làm giám khảo nhiều cuộc liên hoan dân ca Quan họ. Được mời làm tổng đạo diễn nhiều chương trình nghệ thuật của tỉnh, được tỉnh Bắc Ninh tặng bằng khen, là người con ưu tú.
Hội đồng giải thưởng bình chọn là Ca sĩ xuất sắc.
8. Ths. Đạo diễn Nguyễn Thanh Hiệp - Báo Người Lao động, TP.HCM.
Từ năm 2010 đến nay, Thạc sĩ – đạo diễn Thanh Hiệp đã dàn dựng và tổ chức biểu diễn hơn 1.200 suất chương trình “Sân khấu học đường” tại 200 trường học ở TP.HCM và các tỉnh thành phía Nam. Đã dàn dựng các vở kịch lịch sử và chương trình nghệ thuật biểu diễn phục vụ học sinh, sinh viên. Anh đã được Thủ tướng chính phủ trao bằng khen cho cá nhân khi tham gia chương trình “Sân khấu vàng” xây dựng nhà tình thương trao tặng đồng bào nghèo.
Được Hội đồng giải thưởng bình chọn là Người Truyền bá nghệ thuật xuất sắc.
9. Soạn giả Mai Văn Lạng - Đài Tiếng nói Việt Nam.
Năm 2012 soạn giả Mai Văn Lạng cùng cộng sự lập trang Fanpage chèo đầu tiên với tên gọi “Đến với nghệ thuật chèo”. Trêm trang này những người yêu chèo có thể vào trao đổi, tìm hiểu, để biết về chèo, và hát chèo cho nhau nghe. Năm 2013 soạn giả Mai Văn Lạng lập trang youtube “Soạn giả Mai Văn Lạng” đăng tải các tiết mục chèo của các nghệ sỹ chuyên và không chuyên, ngay khi đăng tải trang đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của khán giả toàn thế giới. Trong 6 tháng trang Youtube đã nhân về nút bạc với hơn 100 nghìn lượt đăng ký đón xem. Và đến nay đã có gần 1 triệu lượt đăng ký đón nghe chèo trên trang. Ngoài ra Mai Văn Lạng còn làm chủ của hơn 10 trang Fanpage, Hội, nhóm, Câu lạc bộ yêu chèo trên mạng xã hội để lan tỏa giá trị của nghệ thuật chèo. Từ năm 2015 đến nay, năm nào Mai Văn Lạng cũng đứng ra tổ chức “Giao lưu chèo toàn quốc” gặp gỡ hàng chục nghệ sỹ, hàng nghìn diễn viên không chuyên yêu chèo khắp mọi miền Tổ Quốc, hát cho nhau nghe. Được Hội đồng giải thưởng bình chọn là Người Truyền bá Nghệ thuật xuất sắc.
II. GIẢI THƯỜNG TẬP THỂ:
10. Vở kịch “Ngược chiều Bình an” của Nhà hát kịch Việt Nam.
Từ một câu chuyện thật về sự hy sinh của ba chiến sĩ cứu hỏa trong một vụ hỏa hoạn lớn ở Hà Nội, tác giả Thiên Ân, đạo diễn NSUT Kiều Minh Hiếu ê kíp sáng tạo và tập thể nghệ sĩ Nhà hát kịch Việt Nam đã sáng tạo một vở diễn rất chân thật, đầy sức cảm hóa, khắc họa chân dung người lính cứu hỏa không chỉ trên trận chiến cam go với ngọn lửa mà còn trong những khoảng khắc đời thường, nơi họ mang bao lo toan, chống lại bao cám dỗ với những hy sinh cao quý. Vở kịch đưa khán giả đến gần hơn với những chiến sĩ phòng cháy chữa cháy thầm lặng nhưng vĩ đại, những người luôn sẵn sàng dấn thân vào hiểm nguy chết chóc, đi ngược chiều bình yên để mong giữ lấy sự bình yên cho tổ quốc và nhân dân.
Đây là vở kịch thành công nhất về đề tài người lính cứu hỏa từ trước đến nay, gây xúc động hết sức mạnh mẽ và được người xem đặc biệt hoan nghênh. Được Hội đồng giải thưởng bình chọn là: Tác phẩm xuất sắc.
11. Kịch xiếc “Nghêu, Sò, Ốc, Hến” của Liên đoàn xiếc Việt Nam.
Tại Liên hoan Quốc tế Sân khấu Thử nghiệm lần thứ VI – 2025 diễn ra ở Ninh Bình, vở kịch xiếc "Nghêu sò ốc hến " do NSND Tống Toàn Thắng đạo diễn đã trở thành một điểm nhấn đặc biệt. Đây là một vở xiếc mang tính thử nghiệm táo bạo trong việc đưa chất châm biếm dân gian Việt Nam vào ngôn ngữ xiếc đương đại. Với những mảng miếng truyền thống được các nghệ sĩ thể hiện bằng hệ thống kỹ thuật biểu diễn hiện đại và tư duy dàn dựng sáng tạo mới mang tính quốc tế.
Được Hội đồng giải thưởng bình chọn là: Tác phẩm xuất sắc.
12. Vở tuồng “Dấu thiêng Hà Nội” của Đoàn Nghệ thuật Tuồng, NHSKTTQGVN.
Vở tuồng khắc họa sự kiện lịch sử Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến năm 1946, làm nổi bật tinh thần “quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” của quân và dân Thủ đô trong cuộc chiến bảo vệ trái tim đất nước. Đây không chỉ là mốc son mở đầu cuộc kháng chiến toàn quốc mà còn khẳng định khí phách ngàn năm của Thăng Long – Hà Nội. Không dừng ở việc tái hiện chiến trận, vở tuồng phản ánh tinh thần yêu nước, sự hy sinh và dâng hiến của các tầng lớp nhân dân Hà Nội. Tác phẩm vừa là lời tri ân tới thế hệ đi trước, vừa gửi gắm thông điệp về trách nhiệm kế thừa, phát huy truyền thống để dựng xây tương lai.
Đây là một vở tuồng cách mạng hiện đại đặc biết hấp dẫn được Hội đồng giải thưởng bình chọn là: Tác phẩm xuất sắc.
13. Vở cải lương “Từ Việt Bắc về Hà Nội” của Đoàn Nghệ thuật Cải lương, NHSKTTQGVN.
“Từ Việt Bắc về Hà Nội” tập trung khắc họa hình tượng Nguyễn Ái Quốc-Hồ Chí Minh sau 30 năm tìm đường cứu nước, ngày 28/1/1941, Người trở về Tổ quốc, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam cho đến thành công của cách mạng tháng Tám, ra đời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ê kíp thực hiện vở diễn luôn chú trọng và dụng công khi “đời thường hóa”, “bình dị hóa” con người và những phẩm chất vĩ đại của lãnh tụ Hồ Chí Minh. Trong hơn 4 năm lãnh đạo cách mạng, Người cùng các đồng chí của mình đã đồng cam cộng khổ, bền gan chiến đấu để tuyên truyền giác ngộ chính trị, gây dựng tổ chức, đào tạo cán bộ, thành lập các đội du kích, các đoàn thể quần chúng; thành lập Mặt trận Việt Minh; liên lạc, phối hợp với lực lượng đồng minh chống Phát xít. Đây cũng là thời gian Người bị Quốc Dân Đảng bắt giam ở Trung Quốc và sáng tác tập thơ “Nhật ký trong tù” bất hủ. Vở cải lương “Từ Việt Bắc về Hà Nội” được Hội đồng giải thưởng bình chọn là: Tác phẩm xuất sắc.
14. Câu lạc bộ Tuồng xã Giai Lạc tỉnh Nghệ An.
Câu lạc bộ Tuồng xã Hậu Thành, huyện Yên Thành cũ nay là xã Giai Lạc tỉnh Nghệ An có truyền thống biểu diễn tuồng rất lâu đời. Năm 1981, Câu lạc bộ Tuồng được phục hồi hoạt động trở lại và liên tục trong 40 năm qua, Bên cạnh các tiết mục nhỏ lẻ rất được hoan nghênh, Câu lạc bộ còn được hỗ trờ dàn dựng nhiều vở diễn như vở chèo “Trần Quốc Toản ra quân”, các vở tuồng “Tiếng trống Mê Linh”, “Phạm Công Cúc Hoa”, hoạt cảnh dân ca Nghệ An “Chuyện nhà ông Thống”... Các nghệ sĩ của Câu lạc bộ Tuồng Hậu Thành còn tích cực tham gia các chương trình sân khấu học đường tại huyện Yên Thành và tỉnh Nghệ An, được đánh giá cao. Được Hội đồng giải thưởng bình chọn là: Câu lạc bộ Tuồng không chuyên xuất sắc.
Lễ trao Giải thưởng Đào Tấn 2025 sẽ được tổ chức trang trọng tại Trung tâm Biểu diễn Nghệ thuật - Rạp Xiếc Trung ương (67 - 69 Trần Nhân Tông, TP. Hà Nội) trong khuôn khổ sự kiện kỷ niệm 25 năm thành lập Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy văn hóa dân tộc, sáng Thứ Ba, ngày 30/12/2025.
Ảnh đính kèm: Chân dung Danh nhân văn hóa Đào Tấn, do chúng tôi vừa phục dựng màu từ ảnh tư liệu đen trắng.
Hà Nội, 29/12/2025
Trái Tim Người Lính