HỘI THẢO KHOA HỌC “NHÂN VẬT LỊCH SỬ VIỆT NAM THÁI SƯ Á VƯƠNG ĐÀO CAM MỘC

Ngày 22/11/2025, tại Khu Du lịch Quốc tế Tuần Châu (Hà Nội), Hội thảo khoa học “Nhân vật lịch sử Việt Nam Thái sư Á Vương Đào Cam Mộc” đã diễn ra trong không khí trang trọng, thu hút sự quan tâm của đông đảo các nhà khoa học, nhà nghiên cứu và chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực lịch sử – văn hoá – tín ngưỡng. Mặc dù chỉ diễn ra trong nửa ngày, hội thảo đã mang lại nhiều kết quả có giá trị, góp phần làm sáng tỏ thân thế, sự nghiệp và tầm vóc của danh nhân kiệt xuất Đào Cam Mộc.

Ban tổ chức và con cháu dòng họ Đào cùng các chuyên gia tại hội thảo

Quy tụ hơn 20 tham luận của các học giả uy tín

Hội thảo tiếp nhận hơn 20 tham luận chuyên sâu, với sự tham dự của nhiều học giả nổi tiếng như:

• Nhà sử học Lê Văn Lan, chuyên gia tư vấn cao cấp
• GS.TS NGND Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam
• GS.TS Đinh Khắc Thuân, nguyên Phó Tổng biên tập Tạp chí Hán Nôm, Viện Nghiên cứu Hán Nôm
• GS.TS Bùi Quang Thanh, Viện Văn học Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam
• Thiếu tướng, TSKH Nguyễn Quang Bắc, Viện Khoa học Công nghệ VINASA
• PGS. TS Trương Quốc Bình, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, Công nghệ và Môi trường, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
• GS.TS Từ Thị Loan, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hoá Cộng đồng Việt Nam
• PGS.TS Đinh Quang Hải, nguyên Viện trưởng Viện Sử học, Phó Tổng biên tập Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử
• ...

Các tham luận đã đối chiếu tư liệu thư tịch, điền dã tại các vùng thờ phụng Đào Cam Mộc và khảo cứu thần tích – thần phả, giúp phác dựng bức tranh rõ nét hơn về vị công thần đặc biệt dưới triều Lý.

Vai trò lịch sử kiệt xuất

Các học giả thống nhất nhận định rằng Đào Cam Mộc là một trong những nhân vật trung tâm giúp Lý Công Uẩn lên ngôi năm 1009 và giữ ổn định chính trị trong giai đoạn đầu của triều Lý. Với tầm nhìn, tài năng và phẩm chất trung nghĩa hiếm có, ông góp phần xây dựng nhà nước phong kiến tập quyền đầu tiên được tổ chức quy mô và đầy đủ trong lịch sử Việt Nam.

Kỉ yếu và các Tham luận tại Hội thảo

Tước phong “Nghĩa Tín Hầu” – dấu ấn Nho giáo sớm từ thế kỷ X–XI

Tước hiệu “Nghĩa Tín Hầu” dành cho Đào Cam Mộc được nhiều nhà khoa học phân tích như một chứng cứ quan trọng phản ánh sự tiếp nhận sớm của tư tưởng Nho giáo trong đời sống chính trị Đại Cồ Việt – Đại Việt.

Hai giá trị “nghĩa” và “tín” – trụ cột đạo lý Nho học – được triều đình sử dụng để chuẩn hóa phẩm chất công thần cho thấy:

• Nho giáo đã không còn là ảnh hưởng rời rạc,
• mà đã bắt đầu được bản địa hóa và tích hợp vào hệ thống tước phong, nghi lễ và quản trị quốc gia ngay từ thế kỷ X–XI.

Đây là một phát hiện quan trọng về lịch sử tư tưởng Việt Nam thời kỳ đầu phong kiến.

Di tích – thần tích rộng khắp: Đào Cam Mộc là “Đức Thánh” trong lòng dân

Nhiều tham luận nhấn mạnh rằng hệ thống di tích thờ phụng Thái sư Á Vương Đào Cam Mộc trải rộng khắp nhiều tỉnh thành, với nhiều đền, đình, miếu được duy trì liên tục qua hàng ngàn năm.

Điều này khẳng định rằng:

• Đào Cam Mộc không chỉ là công thần của triều đình,
• mà trong lòng nhân dân, ông được tôn kính như một “Đức Thánh”, biểu tượng của trung nghĩa, cương trực, hộ quốc an dân.

Sự lan tỏa của hệ thống thờ tự cho thấy ảnh hưởng văn hoá – tín ngưỡng sâu rộng của ông trong tâm thức cộng đồng Việt.

Đề xuất vinh danh xứng tầm: bổ sung vào lễ tại Hoàng Thành Thăng Long, đặt tên đường và ghi danh Danh nhân Việt Nam

Một trong những kiến nghị quan trọng được nhiều nhà khoa học, nhà nghiên cứu đưa ra tại hội thảo là:

• Các cơ quan chức năng cần bổ sung Danh nhân Đào Cam Mộc vào các nghi lễ tưởng niệm tại Khu Di sản Hoàng Thành Thăng Long, nơi gắn liền với buổi đầu lập triều Lý.
• Đề xuất đặt tên đường, tên công trình văn hoá – lịch sử để tôn vinh vai trò đặc biệt của ông đối với quốc gia.
• Bổ sung ông vào danh mục Danh nhân Việt Nam, nhằm khẳng định tầm vóc và công lao của một nhân vật có đóng góp to lớn trong quá trình hình thành nền chính trị – văn hoá thời Lý.

Đây được xem là những đề xuất chính đáng, phù hợp với thực chứng lịch sử và phản ánh sự đánh giá khách quan của giới học thuật.

Lan tỏa giá trị và định hướng nghiên cứu tiếp theo

Hội thảo khép lại với sự đồng thuận cao về việc cần tiếp tục mở rộng nghiên cứu buổi đầu xuất hiện thời trẻ đã tham gia lực lượng từ giai đoạn nào Đinh-Lê-Lý?, hệ thống hoá tư liệu và đẩy mạnh công tác bảo tồn di tích liên quan đến Đào Cam Mộc. Ban tổ chức sẽ xuất bản kỷ yếu hội thảo và phối hợp với các địa phương để lan tỏa rộng rãi hơn giá trị lịch sử – văn hoá của vị danh nhân này.

Không gian buổi hội thảo

Quang Phú